Baş Dönmesi ve Vertigo — Ankara

Önce ayrım: dönme mi, sersemlik mi?

Hastaların "baş dönmesi" dediği şey birbirinden çok farklı tabloları kapsar. Çevrenin ya da kendinin döndüğü hissi (vertigo) genellikle denge sistemiyle ilgilidir. Göz kararması ve bayılacak gibi olma daha çok tansiyon ve kalp kaynaklıdır. Sürekli bir dengesizlik hissi başka nedenlere işaret eder.

Bu ayrım tedaviyi doğrudan değiştirdiği için ilk görüşmede ayrıntılı sorulur: dönme ne kadar sürüyor, neyle başlıyor, kulakla ilgili bir şikâyet eşlik ediyor mu.

İç kulak kaynaklı sık nedenler

Baş konumu değişince, özellikle yatağa uzanırken ya da doğrulurken ortaya çıkan, saniyeler süren şiddetli dönme çoğunlukla BPPV'dir (kristal oynaması). İç kulaktaki denge kanallarına düşen küçük parçacıklardan kaynaklanır ve uygun tanı konulduğunda tedavisi genellikle muayene sırasında uygulanan repozisyon manevralarıdır.

Dakikalar ile saatler süren, kulak çınlaması, dolgunluk ve dalgalanan işitme kaybının eşlik ettiği ataklar Meniere hastalığını düşündürür. Tedavi diyet düzenlemesi ve ilaç ile başlar.

Günlerce süren, genellikle bir viral enfeksiyon sonrası ortaya çıkan şiddetli dönme vestibüler nörit olabilir. Bu tabloda denge egzersizleri iyileşmenin ana parçasıdır.

Hangi durumda vakit kaybetmeden başvurmalı?

• Baş dönmesiyle birlikte konuşma bozukluğu, çift görme ya da yüzde/kolda güçsüzlük
• Şiddetli ve alışılmadık baş ağrısının eşlik etmesi
• Ani gelişen tek taraflı işitme kaybı
• Yürüyememe derecesinde denge kaybı
• Bilinç değişikliği

Bu belirtiler iç kulak dışı, acil değerlendirme gerektiren nedenlere işaret edebilir. Böyle bir tabloda en yakın acil servise başvurulmalıdır.

Değerlendirme nasıl yapılır?

Ayrıntılı öykü bu alanda tetkiklerden daha belirleyicidir: atağın süresi, tetikleyicisi ve eşlik eden kulak şikâyetleri tanının büyük kısmını verir.

Muayenede göz hareketleri ve denge testleri incelenir. BPPV düşünülüyorsa tanısal pozisyon manevraları uygulanır; tanı doğrulanırsa aynı seansta tedavi manevrası yapılabilir. İşitmenin de değerlendirilmesi için odyometri istenir.

İyileşme süreci

1. İlk başvuru Ayrıntılı öykü, denge ve göz hareketi muayenesi, işitme testi.
2. Aynı seans BPPV doğrulanırsa repozisyon manevrası uygulanır. Birçok hastada belirgin rahatlama aynı gün başlar.
3. 1-2. hafta Kontrol. Şikâyet sürüyorsa manevra tekrarlanabilir ya da tanı gözden geçirilir.
4. 1-3. ay Vestibüler nörit ve kalıcı denge şikâyetlerinde denge egzersizleriyle takip.

Buradaki süreler ortalamadır; iyileşme kişiden kişiye değişir.